W skrócie
- Nowe warunki techniczne budynków (wejście do 20.09.2026) wprowadzą obowiązek dźwigu w budynkach użyteczności publicznej 2+ kondygnacje i 6% lokali dostępnych w budynkach wielorodzinnych
- Krzesła ewakuacyjne powinny spełniać ANSI/RESNA ED-1:2019 — udźwig 159 kg przy współczynniku bezpieczeństwa 1,5 (test na 238 kg) i coroczny przegląd jak wyrób medyczny klasy I
- Strefa oczekiwania na ewakuację to nie dobra wola — dla osoby na wózku inwalidzkim liczy się min. 2 m² wolnej powierzchni, dla pozostałych osób 1,5 m²
Spis treści
„Mamy w budynku windę, więc problem ewakuacji osoby na wózku jest rozwiązany” — to jedno z najczęstszych błędnych założeń, z jakim spotykamy się przy odbiorach. Winda podczas pożaru jest wyłączana z eksploatacji (poza dźwigami dla ekip ratowniczych), więc dla osoby ze szczególnymi potrzebami jedyną drogą pozostaje klatka schodowa — o ile budynek nie przewidział dla niej alternatywy.
Skala problemu rośnie z roku na rok
Według programu rządowego „Dostępność Plus” w Polsce jest obecnie od 4,9 do 7,7 mln osób z niepełnosprawnościami, z czego ok. 10% to osoby z dysfunkcją ruchu. Do tego dochodzi starzejące się społeczeństwo: udział osób powyżej 65. roku życia wzrośnie z 16% w 2018 r. do prognozowanych 33% w 2050 r. W praktyce projektowej oznacza to, że „osoba ze szczególnymi potrzebami” to nie margines — to kobieta w ciąży, osoba po kontuzji nogi, po zawale, z ograniczeniem wzroku lub słuchu. Każdy z nas może się nią stać tymczasowo.
Obowiązek prawny — i to, co się zmienia w 2026 r.
Ustawa z 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami wprost wymaga zapewnienia im możliwości ewakuacji lub uratowania w inny sposób. Co to oznacza w praktyce: na drodze ewakuacyjnej nie mogą występować progi wyższe niż 2 cm, a plan ewakuacji musi wskazywać lokalizację bezpiecznych miejsc oczekiwania.
Do tego dochodzi zmiana, która realnie przebuduje projektowanie: nowe warunki techniczne dla budynków (projekt Ministerstwa Rozwoju i Technologii, konsultowany od 13 czerwca 2025 r., z terminem wejścia w życie do 20 września 2026 r.) wprowadzą obowiązek montażu dźwigu osobowego w nowo projektowanych budynkach użyteczności publicznej mających dwie i więcej kondygnacje oraz w budynkach zamieszkania zbiorowego, a także wymóg, by min. 6% lokali w budynku wielorodzinnym było dostępnych dla osób z niepełnosprawnością (powierzchnie manewrowe min. 1,5 × 1,5 m, drzwi bez progów). W praktyce: projekty składane po wejściu w życie nowelizacji będą oceniane surowiej pod kątem dostępności niż dziś — warto uwzględnić to już na etapie koncepcji.
Sprzęt ewakuacyjny — nie każde krzesło się nadaje
Jedyny standard wprost określający wymagania dla krzeseł ewakuacyjnych to ANSI/RESNA ED-1:2019. Wymaga on udźwigu użytkownika 159 kg (350 lbs) przy współczynniku bezpieczeństwa 1,5, co oznacza, że konstrukcja musi wytrzymać badanie na obciążenie 238 kg. Co to oznacza w praktyce: większość krzeseł dostępnych na polskim rynku nie ma dokumentacji z niezależnych badań (TÜV, BSI) potwierdzającej ten parametr — przy odbiorze warto żądać certyfikatu, nie tylko deklaracji zgodności. Sprzęt jako wyrób medyczny klasy I wymaga przeglądu okresowego raz na 12 miesięcy.
Różnica w czasie ewakuacji jest mierzalna: z 4. piętra metodą klasyczną (np. na kocu) to ok. 5 minut na osobę, przy użyciu krzesła ewakuacyjnego — ok. 2 minuty. Dla osób leżących lub urazowych stosuje się materac lub matę ratowniczą, z zachowaniem „zasady jednej deski” przy podejrzeniu urazu kręgosłupa.
Strefa oczekiwania na ewakuację — konkretne metry
Przy planowaniu miejsc, w których osoba ze szczególnymi potrzebami czeka na pomoc ratowników (np. na klatce schodowej, w przedsionku pożarowym), warto opierać się na analogicznych wymaganiach powierzchniowych stosowanych dla miejsc zbiorowej ochrony: minimum 1,5 m² wolnej powierzchni podłogi na osobę oraz 2 m² na osobę poruszającą się na wózku inwalidzkim. To nie jest wartość dowolna — wynika z konieczności fizycznego zmieszczenia osoby wraz z wózkiem bez blokowania drogi ewakuacyjnej dla innych.
Jak zlecić ocenę dostępności ewakuacji
W ppoz-online.pl weryfikujemy projekty dróg ewakuacyjnych pod kątem dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami — od doboru sprzętu, przez lokalizację stref oczekiwania, po zgodność z nadchodzącymi warunkami technicznymi. Pracujemy zdalnie, wysyłkowo, na terenie całej Polski, a wstępna weryfikacja projektu jest bezpłatna. Jeśli projektujesz obiekt użyteczności publicznej i chcesz mieć pewność, że ewakuacja zadziała dla każdego użytkownika — zapraszamy do uzgodnienia PPOŻ lub skontaktuj się z nami.
Tagi:
Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych · uprawnienia KG PSP nr 619/2015
Specjalista z ponad 15-letnim doświadczeniem w ochronie przeciwpożarowej. Realizuje uzgodnienia projektów budowlanych i instalacji dla inwestorów z całej Polski.