Elektroniczne uzgadnianie projektów z zakresu ochrony przeciwpożarowej z roku na rok zyskuje na znaczeniu. Coraz więcej inwestorów, projektantów oraz rzeczoznawców ppoż. chce pracować z dokumentacją w pełni cyfrowo, bez drukowania wielostronicowych projektów i oczekiwania na przesyłki kurierskie. Platformy takie jak ppoz-online.pl pokazują, że rynek zmierza w stronę pełnej cyfryzacji. Powstaje jednak kluczowe pytanie: czy projekty urządzeń przeciwpożarowych — takich jak SSP, DSO, oddymianie, SUG — można uzgadniać elektronicznie na podstawie skanu pieczęci i kwalifikowanego podpisu elektronicznego rzeczoznawcy?
Luka w przepisach — gdzie tkwi problem?
Choć nowe rozporządzenie MSWiA z 5 sierpnia 2023 r. precyzyjnie opisuje sposób elektronicznego uzgadniania PZT, PAB i PT, nie obejmuje ono projektów urządzeń przeciwpożarowych. Tymczasem §3 ust. 1 rozporządzenia z 7 czerwca 2010 r. nadal wymaga ich uzgodnienia przez rzeczoznawcę, ale nie wskazuje w jakiej formie ma się to odbywać.
Efekt? Powstała luka prawna. Dokumenty budowlane można uzgadniać elektronicznie, ale dla projektów SSP, DSO, tryskaczy czy oddymiania — przepisy nie podają żadnych wytycznych. Ale brak wytycznych to nie zakaz.
Co mówią obowiązujące przepisy?
Art. 6g ustawy o ochronie przeciwpożarowej daje ministrowi delegację do określenia zasad uzgodnień — i na tej podstawie wprowadzono elektroniczną formę uzgadniania PZT, PAB i PT. Uzgodnienia projektów urządzeń przeciwpożarowych reguluje jedynie §3 ust. 1 rozporządzenia z 2010 r. i… nic więcej. Brak wzoru pieczęci, brak formy papierowej, brak formy elektronicznej. A według zasady: co nie jest zakazane, jest dozwolone.
Równoważność formy papierowej i elektronicznej — kluczowa zasada
Rozporządzenie eIDAS (art. 25 ust. 2) stanowi jasno: kwalifikowany podpis elektroniczny = podpis własnoręczny. Polski Kodeks cywilny (art. 78¹ §2) potwierdza równoważność oświadczeń woli składanych elektronicznie i pisemnie. Jeśli więc projekt ppoż. wymaga podpisu rzeczoznawcy, to podpis kwalifikowany absolutnie go spełnia. Przepisy nie wprowadzają wyjątków ani ograniczeń.
A co z pieczęcią rzeczoznawcy?
Pieczęć rzeczoznawcy pełni dwie funkcje:
- identyfikacja osoby,
- potwierdzenie dokonania uzgodnienia.
W żadnym przepisie nie ma wymogu, że pieczęć musi być fizycznym odciskiem tuszu. Skan pieczęci zawiera te same elementy identyfikacyjne, a w połączeniu z podpisem kwalifikowanym jest nie tylko równoważny, ale wręcz bezpieczniejszy. Dokument podpisany kwalifikowanym podpisem:
- jest niemożliwy do podrobienia,
- ma integralność kryptograficzną,
- posiada pełną weryfikowalność.
To standard wyższy niż pieczątka w tuszu.
Dlaczego projekty urządzeń ppoż. powinny być traktowane jak PZT/PAB/PT?
Projekty urządzeń przeciwpożarowych i projekty budowlane:
- dotyczą tej samej dziedziny (ochrona ppoż.),
- wymagają identycznej weryfikacji merytorycznej,
- podpisuje je ten sam rzeczoznawca,
- podlegają tym samym zasadom archiwizacji.
Analogiczne sprawy powinny podlegać analogicznym zasadom. Brak włączenia projektów urządzeń ppoż. do rozporządzenia z 2023 r. to wyłącznie brak decyzji legislacyjnej, a nie zakaz.
System budowlany jest już cyfrowy — brak elektronizacji urządzeń ppoż. jest nielogiczny
Od 2020 r. trwa intensywna cyfryzacja: e-Budownictwo, Elektroniczny Dziennik Budowy, Cyfrowa Książka Obiektu Budowlanego, elektroniczne uzgadnianie projektów budowlanych. Jedynym dokumentem pozostającym w papierze jest… projekt SSP albo DSO. W pełni cyfrowym procesie inwestycyjnym taki wyjątek nie ma uzasadnienia.
Praktyczne korzyści z elektronicznego uzgadniania projektów ppoż.
1. Oszczędność czasu Brak drukowania, wysyłania, potwierdzeń odbioru. Uzgodnienie, które trwało dni — trwa godziny.
2. Wyższe bezpieczeństwo Podpis kwalifikowany daje autentyczność, integralność i znacznik czasu. Ślad kryptograficzny jest dowodem niepodważalnym.
3. Oszczędności dla inwestora i projektanta Brak druku, brak kuriera, brak fizycznej archiwizacji. Mniej papieru. Mniej energii. Mniej odpadów.
4. Transparentność Dokumenty elektroniczne łatwiej udostępniać i archiwizować.
Czy skan pieczęci jest dopuszczalny?
Tak. Nie istnieje przepis zakazujący użycia skanu pieczęci. Pieczęć jest elementem identyfikacji, nie materią fizyczną. W połączeniu z podpisem kwalifikowanym skan:
- spełnia wszystkie wymagane funkcje,
- jest łatwy do zweryfikowania,
- zapewnia pełną integralność dokumentu.
Czy PSP może zakwestionować takie uzgodnienie?
Może próbować, ale nie ma podstaw prawnych, ponieważ:
- podpis kwalifikowany jest równoważny podpisowi własnoręcznemu,
- przepisy nie zakazują formy elektronicznej,
- rozporządzenie eIDAS ma pierwszeństwo przed krajowymi przepisami,
- odwołanie do art. 78¹ KC zamyka wszelkie wątpliwości.
W razie sporu moc prawna podpisu elektronicznego jest jednoznacznie korzystna dla rzeczoznawcy.
Wnioski: elektroniczne uzgadnianie projektów urządzeń ppoż. jest dopuszczalne
Analiza prowadzi do jasnej konkluzji:
Uzgadnianie projektów urządzeń przeciwpożarowych w formie elektronicznej jest prawnie dopuszczalne, jeśli dokument:
- zawiera skan pieczęci rzeczoznawcy,
- jest opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym,
- posiada kwalifikowany znacznik czasu,
- jest sporządzony w formacie PDF.
To w pełni spełnia wymogi identyfikacyjne i dowodowe.
Elektroniczne uzgadnianie projektów urządzeń przeciwpożarowych to:
- rozwiązanie w pełni legalne, zgodne z eIDAS i KC,
- szybsze, wygodniejsze i bezpieczniejsze niż forma papierowa,
- naturalny kierunek rozwoju rynku,
- fundament działania platform takich jak ppoz-online.pl.
Brak wyraźnej regulacji nie oznacza zakazu — oznacza lukę prawną, którą należy interpretować zgodnie z ogólnymi zasadami prawa oraz kierunkiem cyfryzacji państwa.
Tagi:
Damian Kubera
Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych · uprawnienia KG PSP od 2015 r.
Specjalista z ponad 15-letnim doświadczeniem w ochronie przeciwpożarowej. Realizuje uzgodnienia projektów budowlanych i instalacji dla inwestorów z całej Polski.