Klatka schodowa to podstawowa droga ewakuacyjna w budynku. W przypadku pożaru musi pozostać wolna od dymu przez czas wystarczający do bezpiecznej ewakuacji. Właśnie temu służy system oddymiania klatki schodowej — jeden z najczęściej projektowanych i uzgadnianych elementów aktywnej ochrony przeciwpożarowej.
Dlaczego oddymianie klatek jest tak ważne?
Dym jest główną przyczyną śmierci w pożarach — odpowiada za ponad 80% ofiar. W zamkniętej klatce schodowej dym może w ciągu kilku minut:
- Uniemożliwić ewakuację przez utratę widoczności
- Spowodować utratę przytomności z powodu tlenku węgla
- Zablokować wejście ekip ratowniczych do budynku
System oddymiania usuwa dym z klatki i utrzymuje warunki pozwalające na bezpieczne opuszczenie budynku.
Kiedy oddymianie klatki schodowej jest obowiązkowe?
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (WT) nakłada obowiązek zastosowania urządzeń do usuwania dymu na klatkach schodowych m.in. w:
Budynki wysokie i wysokościowe
- Budynki WW (wysokie — powyżej 25 m) i W (wysokościowe — powyżej 55 m) — obowiązek bezwzględny
- Wymagana instalacja mechaniczna lub grawitacyjna, zależnie od projektu
Budynki średniowysokie
- Budynki SW (powyżej 12 m do 25 m) — wymagania zależą od liczby kondygnacji i przeznaczenia
- Budynki mieszkalne od 5 kondygnacji nadziemnych — wymagane oddymianie klatki
Obiekty użyteczności publicznej
- Obiekty ZL II (dla osób niepełnosprawnych) — szczególnie rygorystyczne wymagania
- Centra handlowe, hotele, budynki biurowe
Ważne: Wymagania sprawdza się dla konkretnego obiektu — kategoria zagrożenia ludzi, wysokość budynku i rodzaj użytkowania mają kluczowe znaczenie. Zawsze warto skonsultować z rzeczoznawcą.
Rodzaje systemów oddymiania klatek schodowych
Oddymianie grawitacyjne
Najprostsze rozwiązanie — klapy dymowe na szczycie klatki schodowej otwierają się automatycznie przy alarmie pożarowym. Dym unosi się naturalnie ku górze i wypływa przez klapę.
Wymagania:
- Minimalna powierzchnia czynna klapy: zwykle 5% powierzchni rzutu klatki
- Możliwość ręcznego otwarcia z parteru i z klatki
- Certyfikat klasy działania (EN 12101-2)
- Zasilanie awaryjne akumulatora na min. 72 godziny
Zalety: Niski koszt, prosta instalacja, brak wymagania zasilania podstawowego.
Ograniczenia: Skuteczność ograniczona przy silnym wietrze, nie zawsze wystarczające dla budynków WW.
Nadciśnieniowy system oddymiania
W budynkach wysokich i tam, gdzie oddymianie grawitacyjne jest niewystarczające, stosuje się wentylację nadciśnieniową klatki schodowej:
- Wentylatory tłoczą powietrze do klatki, tworząc nadciśnienie
- Dym z pożaru nie może wniknąć na klatkę (wypychany przez różnicę ciśnień)
- Wymaga skomplikowanego obliczenia przepływów powietrza i ciśnień
- Droższy w realizacji, ale bardziej niezawodny w dużych budynkach
Systemy kombinowane
W niektórych budynkach stosuje się kombinację — nadciśnienie na klatce schodowej i mechaniczne oddymianie korytarzy pożarowych przylegających do klatki.
Co zawiera projekt oddymiania?
Projekt wykonawczy systemu oddymiania klatki schodowej powinien zawierać:
- Analizę wymagań — jakie przepisy dotyczą konkretnego obiektu
- Obliczenia hydrauliczne — dla systemów nadciśnieniowych (ciśnienia, przepływy, przecieki)
- Dobór urządzeń — klapa dymowa lub wentylator z certyfikatem EN 12101
- Schemat sterowania — powiązanie z SSP, ręczne otwieranie, zasilanie awaryjne
- Rzuty z lokalizacją — klapy, wentylatory, centrale sterowania, przyciski ręcznego otwarcia
- Scenariusz pożarowy — sekwencja zdarzeń: wykrycie → otwarcie klapy → alarm
Uzgodnienie projektu oddymiania
Projekt instalacji oddymiającej podlega obowiązkowemu uzgodnieniu z rzeczoznawcą PPOŻ. Rzeczoznawca sprawdza przede wszystkim:
- Czy dobrane rozwiązanie spełnia wymagania dla danej kategorii budynku
- Poprawność obliczeń (dla systemów nadciśnieniowych)
- Kompletność scenariusza pożarowego i sekwencji sterowania
- Certyfikaty urządzeń (EN 12101, EN 54-13)
Uzgodnienie w ppoz-online.pl
Uzgodnienia projektów systemów oddymiania realizujemy zdalnie. Wystarczy przesłać komplet dokumentacji w formacie PDF lub DWG — w ciągu kilku dni roboczych uzgodniony projekt trafi na Twój e-mail.
Szczegółowy zakres uzgodnień wentylacji pożarowej — oddymianie klatek, garaże, Jet Fan, klapy dymowe — opisuję na stronie usługowej: Uzgodnienia PPOŻ — Wentylacja Pożarowa.
Typowe błędy w projektach oddymiania
Na podstawie praktyki najczęściej spotykamy:
- Nieprawidłowe obliczenia powierzchni czynnej klapy — za mała klapa, niewystarczający odpływ dymu
- Brak zasilania awaryjnego — klapa nie otworzy się przy zaniku napięcia
- Nieprawidłowa lokalizacja czerpni powietrza — na poziomie gruntu może wciągnąć dym z pożaru parteru
- Brak scenariusza pożarowego — centrala oddymiania nie ma opisanej sekwencji działań
Planujesz system oddymiania? Skontaktuj się z nami przed etapem projektowania — pomożemy określić właściwe wymagania dla Twojego obiektu.
Tagi:
Damian Kubera
Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych · uprawnienia KG PSP od 2015 r.
Specjalista z ponad 15-letnim doświadczeniem w ochronie przeciwpożarowej. Realizuje uzgodnienia projektów budowlanych i instalacji dla inwestorów z całej Polski.